شعری دوشونمک

شعری دوشونمک اوندان لذت آپارماقدیر.اوخوجو شعردن تاثیر آلاندا، شعرین معنا اتمسفرینده و ذهنینین وارلیغیندا بیر پارا توش گلمه لر ( مطابقت)وار. لذت آپارماق یالنیز سئوینمک دئییل؛ کؤورلمک ده لذت آپارماقدیر.

ذهنین کلی اؤیره نیشلرینده بیر پارا دوشونجه لر وار. مثلا دؤیوش و باریش، اؤلوم و یاشام، سئوگی و نفرت و ... . بونلار بیر پارچا و ناخودآگاه دیرلار. و هر کس اونلاردان اؤزونه اؤزل،  دوشوندوکلری و تجربه لری وار. ادبی بیر اثر انطباغا توش گلرک، بو دوشوندوکلری سس سیز لیک دن چیخاردیر یا اونلاری چالیشدیریر. یانی اوخوجو تأویل غریزه سی ایله، شعر و اونلارین اورتاسیندا، انطباق یارالدیر.

هر ادبی اثرده بیر آخیجی معنا هند ه وری وار کی انطباقدا اشتراک ائدیر.

اوخوجونون بیلیم دایره سی نین گئنیش لییی نه قده ر آرتیق اولورسا و دوشوندوکلری ایله ساندیقلاری     هنده ورلی اولسا( روحواینجه و ذهنی حساس )، انطباق تئز و درین دیر.

مثلا بوف کور اثرینده اوخوجو اؤنجه هنری مسئله لره باش قاتماییر چونکو اونلارین رولو گیزلیدیر. جزئیات و فنی مسئله لری، تنقیدچی لر دوشونوب و دئییرلر. اوخوجو یالنیز انطباقلاشان شئی لرین هویوغودور. بو اثرده اثیری قادین آیریلیق، قایغی و ال چاتماز دیلک لرین سمبولودور. هر کیمسه نین ایچینده بیر اثیری قادین وار.

فضولی نین شعری انطباغا یارادان اولو شرایطه گؤره تایسیزدیر.  بونا گؤره ده عرفان، سئوگی سللیک، سیاست و  ... انطباغینا معروض قالیر. بو سؤزلر یارادیجی نین نیّت یندن آیری دیرلار.

متنین کلّی سوژئت لرینین ذهن ذخیره لری ایله عینی انطباغین ترازلاریندان بیری ده باش توولاماق، آه چکمک، قیافه ده ییشمه سی و ... دیرلر.

اثر انطباغا یئر آشدیقجا، دوشونمک باشلانیر. شعر اوچ آددیمدا دوشونولور. انطباق، ائتگی لنمک ( تاثیر) و لذت.

سونرا جزئیات؛ یانی کلامی هنرلره توجه ائتمک باشلانیر.

یئنی هرمنوتیک لر دوشونمه یی ذهنه باغلی بیلیرلر. آنجاق یئنی تنقید بیلیجی لری، دوشونمه یی متنه باغلی بیلیرلر. بو داوامدا دوقتور شمیسا آنلادیر کی گاهدان حرکت ذهندن گوجلو دور گاهدان متنین طرفیندن.

دئریدا کیمی ساخت شکن لر ( تورکجه سی: ؟) اوخوجویا اینانماییرلار و یالنیز متنی فعال بیلیرلر و دوشونورلر کی اوخوجونو ( مخاطب) متن یارالدیر. باشقا طرفدن استانلی فیش کیمی ( اوخوجو عکس العملی تئوریسینین بانی سی) اینانیرلار کی اوخوجو ( مخاطب) متنی فعال ائدیر.

آنجاق یئنه شمیسایا گؤره متن اوخوجونو تحریک ائدیب و اوخوجو متنی اؤزونه ساری چکیر.

کلا اثر و ذهنین آراسیندا تأویلی ایلگی یارانسا، هنری التذاذ اورتایا چیخیر.

یارادیجی ایسته یی(مولفین نیتی):

بیر متن نه قدر معمولی و نظمه یاخین اولسا، مولفین نیّتی آیدین راقدیر. او بئله ده نه قدر متن یوکسک و شعره یاخین اولسا، مؤلفین نیّتی گیزلی دیر. ان یوکسک متن لرده مؤلفین نیّتی نی معنا مرکزینه ییغماق اولمور. 

اوخوجونون نوعلاری:

اوخوجو: هر نه تفسیر سئوسه اثردن ائده بیلر.

تنقیدچی: هنری ارزش لری آراییر.

تدقیقاتچی: مؤلفین نیّتی نی و متنین اصلی معناسینی آراییر.