تبليغاتX
آیدین یارین - یئنی تنقید
 

مساله لره قاتیلیرو یارادیجی یا و سوسیال مساله لره یئر وئرمهییر.

«جان کرورنسام» 1941 ـ نجی ایلده « یئنی تنقید» آدیندا بیر کیتاب بوراخیب و بو کیتابدا ریچاردز و امپسون و تی اس الیوتا قارشی دورور. او آبیئکتیوال تنقیده دوشونوردو .  اونون دوشونجه سینه هرده ن ONTOLGICAL CRITIC  ( هستی شناسانه)ده دئییردیلر.  یانی وار اولان بیر شئی لره قاتیلماق. او ایسه متن اولا بیلر.

اونون اؤیرنجی لری، ویمسات و وارن یئنی تنقید اوچون درسلیک « شعری دوشونمک» کیتابینی، 1938 ـ نجی ایلدن آمریکا بیلی یوردلاریندا یایماغا باشلادیلار.

بئله جه یئنی تنقید ایکی جرگه تنقیدچی لره دئییلیر:

 1ـ انگلستانلی ریچاردز، امپسون و الیوت

2ـ امریکالی جان کرورنسام، آلن تیت، بلاکمور، کلینث بروکس ، وارن و و یمسارت

ایکینجی جرگه نین دوشونجه لری، بیرینجی دن افراطی دیر.

آنجاق بونلار ائله همن بیرینجی جرگه نین آریجیل لاریدیرلار.

آمما بوگون یئنی تنقیددن دانیشاندا، ایکیتنجی جرگه نین دوشونجه لرینی نظره آلیرلار.

یئنی تنقیدده فرم لا محتوانین فرقی یوخدور. بلکه بونلارین آراسیندا « ارگانیک بیرلیک » وار.

یئنی تنقیدچی لر متنی آرتیق دقتله آراشدیرماغا اینانیرلار و یارادیجی نین ایسته یی و شخصیت ینه، رفرنس لر، تاریخ و باشقا اینانج لارا اینانماییرلار.

 

 

2

 

یئنی تنقیدده ادبی دیل، اؤزه ل بیر دیل اولاراق، پارادوکس، ساتیرا، ابهام و  باشقا ادبی صنعت لردن ائله بهره لنیر کی عینی و دویولان بیر تصویر وئرسین و بو ایماژ او یولدان باشقا، اله گلمز.

یئنی تنقید دئمک SEMANTICISM ( معنی چیلیک) یولوندادیر. آنجاق بو تنقیدده، کلاسیک نقدین عکسینه، معنانین ایچ ایلگیسی فرم لا تدقیق اولونور.

ائله بونون داوامیندا ارگانیک بیرلیک اورتایا گلیر. یانی فرم و معنانی ( محتوا) آییرماق اولماز. اونا گؤره ده کلینث بروکس دوشونور کی شعر ترجمه اولماز و نثر کیمی یازیلماز. چوکو فرم ( ساخت) ایله معنانین بیرلییی ( وحدت) پوزولار. بو تنقید ده ائشیک فرم ( قالب) او زامان ده یری اولور کل باشقا جزلرله ایلگیسی اولسون.

یئنی تنقید چی لرین بیر پارا اورتاق دوشونجه لری وار:

1ـ شعری یالنیز شعر اولماق اوچون آراییریق. یانی ادبی نقد عینی اولمالیدیر. یارادیجی نین ( مولف) ایسته یی ایله شعرین سؤزلرینه آللانمایاق.

2ـ متنی دقتله تدقیقی ائتمک CLOSE READING : متنین اجزاسینی بیر ـ بیر و درین آراشدیریب و اونلارین ایلگی لرینی تانیماق.

3ـ دیلین مسئله لرینه درینلشمک: ادبی دیلی توتوشدورماقلا اتوماتیک دیل ایله تانیماق اولور. بدیعی صنعت لر، سمبل لار و ...

4ـ ادبی ژانرلاری آییرماق گره کلی دئییل. هر بیر اثری ايماژلار، لفظ لر و سمبل لار یارادیر، نه شخصیت لر و دوشونجه یا پلات لار. بو عنصرلر بیر تئما نین ( THEME ) هنده ورینده دوزولوب و روحی تارتیشمالاری، ساتیرانی، پارادوکسو و ... اثرین بوتونلویونده یارادیرلار.  

هر اثرین ساختاری ده ییشیک دویغولارین باریش مرکزی، ده ییشیک دوشونجه لرین توافق یئری، پارادوکس گوجلرین تعادل محلی دیر.

فرم دا پلات، شخصیت اولا ـ اولمایا بیر معنایی ساخت ( دوزه لیش)دیر.   

 

+ نوشته شده در دوشنبه 30 اردیبهشت1387ساعت 21:47 توسط آیدین یارین |