زیتون یارپاقلاری
ماحمود درويش «زيتون يارپاقلاري » آدلي کيتابي ايله 1967 ـ نجي ايلده ادبيات دونياسندا دوغولدو و ائله 67 ياشيندا بو دونيادان کؤچدو. نه بيليم بلکه 67 دؤنه خسته لندي. 67 دؤنه باشيني داشلارا چيرپدي. 67 دؤنه يارالاندي و 67 ايل دوستاق اولدو.
درويش شعرين، شعرلييينه وفالي قالدي. او آيدين سياسي شعر دئسه ده، آدينين دونيادا ياييلماسي، محض شعره و ادبي صورت لره آنديني اونوتمادي.
بير زامان او سؤز و سؤزجوک لرين ايشي باشا چاتديرمالارينا، اينانماق ايسته مير. کلمه لر فلسطيني بو قان و قورشون قوخوسوندان قورتارابيله جکلرمي؟
« انقذوني من هذاالشعر...»
مني بو شعردن آييرين.
سونرالار (1986) بير لبنانلي مسيحي راهبه ايله گؤروشوب و شک لرينه سون قويور و يولونو داوام ائدير.
درويش « سميح القاسم» دوستونا يازديغي مکتوبدا دئيير: «زغرتا » دا لبنانلي بير راهبه، يازماغين يئرسيز اودوغو فيکري منيم باشيمدان چيخارتدي. او سؤيله ييرديکي معروف ژوئن آييندا، بيت المقدس دوشمن الينه دوشنده، بير يارالينين ياراسيني باغلاياندا، سون ايسته يي اؤلمه دن؛ منيم بير شعريمي اوخوماق ايدي.
درويش فلسطين انقلابينين ان اوجا باغيرتيسي اولدوقدا، 20 ايل شعر دئمه کدن سونرا و وارليق، اينسان، تورپاق، دؤيوش، عربليک و شعر آنلاملاريني سيناياندان سونرا بو سونوجا چاتير کي شعرله دونياني ده ييشديره بيلمک و يا تورپاغينين دوستاغينا سون قويا بيلمک زاماني اؤتوبدور.
او دئيير: « اوشاقليغيمدان دوشونوردوم کي اؤز وارليغيمي قوروماق اوچون ائو، تورپاق، وطن و سيلاحيم؛ شعردير... آنجاق اينديلر شعر مساله سي منيم ذهنيمده بوروشوق بير وارليغا چئوريليب. من ايندي شعرين مستقيم رولو اولماماغيني دوشونورم. من بئله آنلاييرام کي بيزيم شعريميز اشغال اونموش تورپاقلارين ايچينده ده ييشيليب و اؤزونون وظيفه سي بيلير کي يوخاري سويه ده اولونان سورغولارا جاواب وئرسين. عرب سورغولارينا و اينسان سورغولارينا.»
درويش سربست دوسوندويو اوچون، ايللر سوره سينده ياراتديغي دونياني ييخيلماقدا گؤرور. عرب قارداشلاري يارديم ائده بيلميرلر. وطن اشغالي هله داوام ائدير. شاعرين باخيشي بير يؤنلولوکدن آرتير و دونياني نئچه يؤندن گؤرور. بونا گؤره ده، شرعي محض سياسي بير شعردن، سياسي ـ تغزلي شعره چئوريلير و شعرلرينده اولان حزن درنيله شير. حسرت اصيل لشير.
اؤزو دئيير: « ايچيمده کي مغني هله ديري دير. آنجاق بو مغني، ساز الينده کي بير قاراچي دئييل. بو مغني نين ماهني لاريندا اينسان تجربه لرينين هاراي لاري واردير. باشقا جنس دن اولان ماهني لار واردير. من ماهني لاريمي اهلي ائتميشم و باشاريلارمي ائله ايشه سالميشام کي اشيالارين قايغي لاريني اؤزلرينده گيزلتسينلر. انجاق اؤز غم لريمي دانماييرام. اسکي دؤيوشمن هله منده ياشايير. بو دؤنه رؤيا سيز دؤيوشور. رؤياسيني بوراخيبدير.»
درويشين شعرلرينده، وطن و سئوگيلينين سئوگي لري عيني دير. بو ايکي سئوگي بيرلييه چاتيبلار. سئوگيسي ايکي يئره بؤلونوب. ايکيسيده اؤز يئرلرينده گؤزل ديرلر.
اؤلنده سنه سئوگي بسله ييرم
سنه سئوگي بسله ينده،
اؤلدويومو آنلاييرام
بير خانيم اول
و بير وطن ...
« دوکتور ماحمود حمود» بو مسئله يه بئله ياناشير: « درويشين شعرليينين سيرري، وطن، سئوگي و شعرين بيرلييندن يارانير. بونلار بير ـ بيرلرينين يئرينه قونورلار و بير ـ بير لرين گؤستريرلر، ائله کي بير آندا؛ سئوگينين صورتي، شعر و فلسطين؛ اورتالاريندا فاصله و سينير اولمادان بير ـ بيرلرينه قاتيشيرلار، چونکو او اؤز ايچينده بونلارين فرقيني اوندوبدور. او فلسطينه گؤره يازير. چونکو فلسطينلي بير عاشيق دير و عشقه گؤره يازير. دئمک او عاشيقدير و تورپاق سئوگيلي. شعره گؤره يازير. ائله بيل شعر وطني ديرو سئوگيلي سي و هويتي. »
بو بيرليکدن سونرا، باشقا بير لييه چاتيريق. اؤلوم و سئوگي بيرلييي.
سئوگي ايکي پارادوکسون بيرلشمه يئري دير. اؤلوم له ياشام. سئوگي اؤلوم دور و سئوگي ياشام دير.
اؤلورم، سني سئويرم.
اوچ شئي قورتولمازدير
سن، سئوگي و اؤلوم
شيرين قيلينجين قوناغيم دير
اونا گؤره اللرينين قوونجه يي اولدوم
مني گؤتوره سن
و مني اؤلومدن قوروياسان
بو سئوگيدير.
سني سئويرم
اؤلن چاغيمدا
سني سئونده
اؤلومومو آنلاييرام...
درويش اؤنجه لر دئميشدي: « يورولموشام. ان پيس يولچولوق، يوللاردا قالان يولچولوقدور. من هر ايل بير يئني آپارتمانين قاپيسيني آچيرام و قاييديشيمي دويماييرام. اونا گؤره ده وطنيم، سفر چانتامدير. شعر ائوي، تکجه ائودير کي هر سفر قيزديرماسيندان سونرا اونا قاييديرام...
باشقالاري کيمي سفره چيخيريق
آنجاق قاييتماييريق
هيچ بير شئيه
ائله بيل بو سفر بولودلارين يولونداييق
... بيزه بير اؤلکه وار
سرزجوک لردن
دانيش!
دانيش!
بو سفره
سينير آراياق.
ماحمود درويش 60 ايل سفردن سونرا، فلسطين ده سون ائوينه تاپشيريلدي.